วิกฤตสายการบิน

“ธุรกิจการบิน” ที่เคยเฟื่องฟูทั้งในแง่รายได้บริษัท และชีวิตที่เริดหรูของพนักงาน กำลังพลิกมาอยู่ในด้านของความยากลำบาก เพราะ “วิกฤตราคาน้ำมัน” เป็นตัวแปรสำคัญ หลังทำ “นิวไฮ” ทุบสถิติใหม่ทุกวัน จาก 40 เหรียญสหรัฐต่อบาร์เรลเมื่อปี 2548 ขึ้นมาเกือบ 150 เหรียญสหรัฐในเดือนกรกฎาคม 2551 พา “ธุรกิจสายการบิน” ที่มีน้ำมันเป็นต้นทุนหลักต้องซวนเซกันเป็นแถว

เป็นวิกฤตที่สายการบินต่างต้องเจอ หลายสายการบินทั้งสายการบินปกติ และสายการบินต้นทุนต่ำ (Low Cost Airline) ถ้าไม่ยกเลิกเส้นทาง ลดเที่ยวบิน และปลดพนักงาน

ภายในครึ่งปีแรก คนของธุรกิจสายการบินทั่วโลกตกงานไปแล้วนับหมื่นคน เกือบ 100 สายการบินทั่วโลกกำลังโคม่า และเฉพาะที่อเมริกาปิดตัวไปแล้วกว่า 20 สายการบิน ขณะเดียวกันผู้ถือหุ้นสายการบินที่เหลืออยู่ก็แทบอยากเทขายทิ้ง เพราะราคาดิ่งลงมาถึง 30-60%

เป็นการ “Landing” อย่างรวดเร็ว และไม่นิ่มนวลแม้แต่น้อย

ที่ประเทศไทยมีสภาพไม่ต่างจากประเทศอื่น และดูเหมือนอาการจะหนักยิ่งกว่า โดยเฉพาะ “การบินไทย” สายการบินแห่งชาติที่ก่อตั้งมาแล้ว 48 ปี

48 ปีที่ผ่านมา การบินไทยมีทั้งขาขึ้นและขาลง แต่ไม่มีสักช่วงที่รักษาเพดานบินในระดับที่ดี เพราะความ “เรื้อรัง”ในการบินไทย จาก “เหลือบ” เข้ามาคอรัปชั่น หารายได้จากทุกส่วนตั้งแต่มะนาวไปจนถึงเครื่องบิน ทำให้ ณ วันนี้ “การบินไทย” ที่เคยเป็นหน่วยงานความภูมิใจของคนไทยต้องย่ำแย่

“ความอ่อนแอ” ของการบินไทยสะท้อนให้เห็นเป็นอย่างดี จากกรณีล่าสุดคือการเปิดเส้นทางบิน “กรุงเทพ-นิวยอร์ก” เมื่อปี 2548 ทั้งที่ไม่เห็นจุดคุ้มทุน แต่เพราะรัฐบาลขณะนั้นต้องการซื้อเครื่องบินรวมเกือบ 2 หมื่นล้านบาท เวลาผ่านไป 3 ปี ขาดทุนนับหมื่นล้านบาท จนต้อง “หยุดบิน” พร้อมโละขายเครื่องบินแบบขาดทุน

การซื้อเครื่องบินเพื่อกรุงเทพ-นิวยอร์ก ไม่ใช่ครั้งแรกของประวัติศาสตร์การบินไทย แต่เป็นมาซ้ำๆ ทุกครั้งที่มีรัฐบาลใหม่ รัฐมนตรีใหม่ ประธานบอร์ด และดีดีใหม่ ที่เป็น “แก๊ง” เดียวกันมาร่วมกันจัดซื้อเครื่องบิน จนฝูงบินของการบินไทยมีเครื่องบินมากแบบ มากเครื่องยนต์ ทำให้มีต้นทุนเพิ่ม ทั้งอะไหล่ที่ต้องสำรองเพิ่ม นักบินที่ต้องมีพอๆ กับแบบเครื่องบิน และโรงซ่อมเฉพาะ คือการลงทุนถึงหลักพัน หลักหมื่นล้านบาท

ไม่เพียงแต่การ “กินเครื่องบิน” เท่านั้น แม้แต่ “โลโก้” การบินไทย ก็เอื้อประโยชน์สร้างคอมมิชชั่น อย่างโครงการ “อายตนะ” 1.4 หมื่นล้านบาท ลงทุนสีโลโก้ เปลี่ยนอุปกรณ์ในเครื่องบินตั้งแต่ช้อนส้อมไปจนถึงผ้าห่ม คือสิ่งที่การบินไทยละลายหายไปในอากาศ แคมเปญ “คุณคะ” ที่พยายามสร้างแบรนด์ขึ้นมาใหม่ในปี 2551 กลับยิ่งสะท้อนความย่ำแย่ในการบินไทย

ปัญหาการบินไทยที่ฝังตัวมานานจนไม่เหลือภูมิคุ้มกัน เมื่อเจอกับโรคแทรกที่รุนแรงอย่าง “ราคาน้ำมัน” การบินไทยจึงออกอาการโคม่าทันที จนคาดว่าในไตรมาสที่ 2 ของปี 2551 จะเห็นตัวเลขขาดทุนเกือบถึงหลักหมื่นล้านบาท หลังจาก 3 เดือนแรกของปี 2551 กำไรลดลงไปแล้ว 52% ต่างจาก “สิงคโปร์แอร์ไลน์ส” สายการบินคู่แข่งของการบินไทยมีกำไรเพิ่ม 40%

ล่าสุด การบินไทยถูกศาลอเมริกาและอียู ฟ้องเรื่องการ “ฮั้ว” ค่าธรรมเนียมแบบข้ามชาติ ที่เสี่ยงถูกปรับเป็นหมื่นล้านบาท

นี่คือความยากลำบากที่ “คน” ของการบินไทยต้องเผชิญ และ “นางฟ้า” อาชีพใฝ่ฝัน ต้องตกสวรรค์ เพราะรายได้ลดลง แถมยังต้องทำงานหนักกว่าเดิม “นักบิน” หลายคนต้องรอ Standby เพราะเที่ยวบินลดลง และคนอีกจำนวนหนึ่งเลือกยอมถูกจ้างออก

ภาวะนี้ “แจ่มศรี สุกโชติรัตน์” ที่ทำงานในการบินไทยมานานกว่า 30 ปี ยอมรับว่าความเจ็บปวดของการบินไทยวันนี้ คือพิษร้ายของระบบอุปถัมภ์ เด็กเส้น และการโกงกิน และถึงเวลาที่ต้องทบทวน และ “หยุด อวดดี”

ที่สำคัญไปกว่านั้น “เรืออากาศโทอภินันท์ สุมนะเศรณี” ดีดี ที่เติบโตมาจากนักบิน เป็นลูกหม้อที่เห็นความเป็นไปในสายการบินแห่งชาตินี้มานาน ให้สัมภาษณ์กับ POSITIONING ว่า “การปราบทุจริต” คือผลงานที่เขาคิดว่าทำได้ในช่วงที่เป็น “ดีดี” มา 3 ปี แม้ทุจริตยังไม่หมด แต่ก็คือการทำดีที่สุดแล้ว

วันนี้จากความอ่อนแอของ “การบินไทย” และวิกฤตน้ำมันที่ซ้ำเข้ามา จึงเป็นความท้าทายของคนที่ยังอยู่ในสายการบินแห่งชาตินี้ และหากยัง “ไม่เลิกโกง” ความคิดยัง “ไม่เปลี่ยน” ก็คงยากที่การบินไทยจะเทกออฟได้อีกครั้ง

ทางด้านของโลว์คอสต์แอร์ไลน์ ที่เคยเป็นดาวรุ่งของธุรกิจสายการบิน เมื่อเจอ “น้ำมันแพง” ก็กำลังพิสูจน์ให้เห็นว่าใครคือ “ผู้ที่จะรอด” ในธุรกิจนี้ เพราะสูตรการทำธุรกิจแบบเดิมอาจไม่เพียงพอ

“โลว์คอสต์แอร์ไลน์” เกิดได้ด้วย Positioning ที่ชัดเจน คือความเป็นสายการบินที่ราคาตั๋วถูก โดยลดต้นทุนทุกอย่าง ตั้งแต่การออกตั๋ว การจ้างพนักงานให้น้อยที่สุด ให้ลูกค้าจองทางอินเทอร์เน็ต ไม่เสิร์ฟอาหาร น้ำ และให้แย่งที่นั่งกันเอง

แต่เมื่อ “น้ำมัน” กลายเป็นค่าใช้จ่ายที่คุมไม่อยู่ เพราะตัดต้นทุนไม่ได้ “โลว์คอสต์แอร์ไลน์” จึงต้องเผชิญกับความท้าทายใหม่ ด้วยความพยายามที่จะลดค่าใช้จ่ายลงอีก และหารายได้เพิ่ม และอาจถึงขั้นอยู่รอดได้ยาก

กรณีของ “นกแอร์” อยู่ในสภาพปีกหักไปแล้วข้างหนึ่ง เพราะต้องหยุดบิน และลดเส้นทางไปแล้วเกือบ 50% ลดการใช้เครื่องบินจาก 9 เหลือ 3 ลำ ลดเงินเดือนตัวเองและพนักงาน เพิ่มอาชีพให้แอร์โฮสเตสไปขายประกัน แต่ยังไม่มีคำตอบว่าจะอยู่รอดได้แค่ไหน หากน้ำมันยังพุ่งสูงขึ้นไปอีก

ส่วน “วันทูโก” ของโอเรียนท์ไทยแอร์ไลน์ ที่ “แพ้ภัยตัวเอง” ด้วยการบริหารจัดการที่ซิกแซกจนถูกพักใบอนุญาตบิน เมื่อเจอวิกฤตน้ำมันจึงต้อง “เจ๊ง” และปลดพนักงานแล้วอย่างน้อย 500 คน ส่วนที่เหลืออีกกว่าครึ่ง ยังไม่รู้ชะตากรรม

ในต่างประเทศ ความสำเร็จและบินได้อย่างนุ่มนวลต้องยกให้ “เซาท์เวสต์ แอร์ไลนส์” ที่นอกจากการบริหารจัดการได้อย่างครบสูตรโลว์คอสต์แล้ว ยังสามารถวางแผนเรื่องการใช้น้ำมัน ด้วยการ “Hedge” ซื้อประกันความเสี่ยงราคาน้ำมัน ทั้งปริมาณการซื้อเกือบ 90% และซื้อล่วงหน้าถึง 3 ปี จึงไม่บาดเจ็บแม้แต่น้อย

ส่วนในไทย “ไทยแอร์เอเชีย” อาศัยความเป็นเครือข่าย “แอร์เอเชีย” ที่ Hedge น้ำมัน 100% แต่ไม่ได้ซื้อล่วงหน้านาน และจุดบินที่ครอบคลุมจากการขยายธุรกิจจากมาเลเซีย ไทย และอินโดนีเซีย ลดต้นทุนและเพิ่มรายได้ “ไทยแอร์เอเชีย” จึงมีลุ้นมากที่สุด

ขณะที่สายการบิน “บูติก” อย่าง “บางกอกแอร์เวย์ส” สามารถวาง Positioning ตัวเองได้ชัดเจน จับลูกค้าระดับบน และนักท่องเที่ยวต่างชาติไฮเอนด์ได้อยู่หมัด ต่อยอดฐานธุรกิจเดิมที่แข็งแกร่ง คือการเป็นเจ้าของสนามบิน “สมุย” แต่กระนั้นก็ยังได้รับผลกระทบไม่น้อย จนกระทั่งประกาศปิดรูท กรุงเทพ-กระบี่ กรุงเทพ-เสิ่นเจิ้น และเตรียมปิดรูทบินที่ขาดทุนอย่าง กรุงเทพ-ฟูกูโอกะ เสียมเรียบ-ฮ่องกง สมุย-ฮ่องกง ที่แม้จะมีผู้โดยสารเต็มแทบทุกเที่ยวบิน แต่กลับไม่ Cover ต้นทุนที่มี ขณะเดียวกันรัดเข็มขัดด้วยการไม่รับพนักงานเพิ่ม

ณ ต้นเดือนสิงหาคม 2551 แม้ “ราคาน้ำมัน” มีแนวโน้มลดลง และนักคาดการณ์น้ำมันเริ่มออกมาพูดถึงระดับราคาต่ำกว่า 100 เหรียญต่อบาร์เรลบ้างแล้ว แต่ช่วงเลวร้ายกับราคาเกือบ 150 เหรียญต่อบาร์เรลในช่วงพฤษภาคม-มิถุนายนที่ผ่านมา ก็เพียงพอกระตุ้นเตือนให้ “ธุรกิจสายการบิน” รู้ว่า ต้องปรับตัว ระวัง และไม่ประมาท เพื่อให้เป็น “ตัวจริง” ที่เหลืออยู่ และไม่ต้องคอยบอกกับผู้โดยสารว่า “หยุดบินค่ะ” อีกต่อไป

Consumer Insight

ยอดจำหน่ายพีซีในประเทศไทยในปี 2556 มีการหดตัวในระดับตัวเลขสองหลัก นับเป็นครั้งแรกในตลอดช่วงระยะเวลา 14 ปีที่ผ่านมา โดยลดลงทั้งในส่วนของตลาดโน๊ตบุ๊คและเดสท๊อปอย่างมาก

ในยุคดิจิตอลที่สมาร์ทโฟนกำลังครอบคลุมพื้นที่การใช้งานอยู่ทั่วทุกมุมโลก แต่เชื่อหรือไม่ว่าตอนนี้ไม่ได้จำกัดอยู่เฉพาะกลุ่มวัยรุ่นอีกต่อไปแล้ว ภาพของพ

เด็กวัยรุ่นยุคนี้ ติดหนึบออนไลน์ ดูหนังฟังเพลงบนยูทิวบ์ แชร์และส่งคลิป เล่นโซเชียลมีเดีย หาข้อมูลสินค้า ตามเซเลบบนอินสตราแกรม มาดูกันว่า แบรนด์ จะต้องทำอย่างไรจึงจะโดนใจ

Insight

สงครามน้ำดำรอบใหม่ในปี 2557 กำลังถึงจุดที่ท้าทายของ “เอส” ต้องฝ่าวงล้อมคู่แข่ง หลังจากโดน “เป๊ปซี่” ช่วงชิงส่วนแบ่งตลาดจนหล่นมาเป็นเบอร์ 3 ทำให้เอสต้องเดินตามรอยบิ๊กโคล่า ใช้กลยุทธ์ “ราคา” และปริมาณเข้าสู้ ควบคู่ไปกับการให้ส่วนแบ่งตลาดร้านค้าแบบเต็มเหนี่ยว เพื่อรักษาเครือข่ายช่องทางจำหน่ายที่เป็นป้อมปราการที่สุด

จากหนังสือการ์ตูน สู่สติกเกอร์ไลน์ การเดินทางของการ์ตูนไทยที่ผันตัวจากโลกใบเก่ามาสู่โลกดิจิตอล เป็นกรณีศึกษาให้กับคนไทยที่อยากขาย “สติกเกอร์ผ่านไลน์” ควรทำอย่างไร

ปั้นยังไงให้กลายเป็น “ฟีเวอร์” เกม “คุกกี้รัน” ที่ไลน์ยอมทุ่มงบอัดฉีดการตลาดทุกกระบวนท่า ทั้งออนไลน์ ออฟไลน์ ออกแคมเปญชิงรถ จับมือพันธมิตรสร้างยอดขยายฐานลูกค้า ปูทางพลิกจากแชตแอปพลิเคชั่น ไปสู่การเป็นผู้สร้างแพลตฟอร์มบนมือถือ

Strategic Move

เชื่อว่าการทานข้าวนอกบ้านในสมัยนี้ ไม่มีใครไม่แชร์รูปลงโซเชียลเน็ตเวิร์กอีกต่อไป อย่างน้อยต้องมีการเช็กอิน ถ่ายรูปอาหาร หรือถ่ายรูปตอนทานอาหารแล้วแชร์ลงในโซเชียลมีเดียของตนเอง การทำการตลาดผ่านช่องทางนี้จึงเป็นช่องทางใหม่ที่นักการตลาดให้ความสำคัญมากในตอนนี้ เพราะสามารถเข้าถึงผู้บริโภคได้อย่างรวดเร็ว

ท่ามกลางกระแสของดิจิตอลทีวีที่กำลังจะเกิดขึ้นในเร็วๆ นี้ หลายฝ่ายที่เกี่ยวข้องต่างเริ่มเตรียมความพร้อมเพื่อรับมือกันแล้วไม่ว่าจะเป็นเจ้าของสถานี ผู้ผลิตรายการ มีเดียเอเยนซี่ ในฟากของผู้เก็บข้อมูลของผู้ชมรายการอย่างนีลเส็น ก็ได้มีการเตรียมความพร้อมในการวัดความนิยมในรายการหรือเรตติ้งเช่นเดียวกัน

ใกล้คลอดเต็มที่ “เซ็นทรัลเอ็มบาสซี่” โครงการระดับ “ลักชัวรี่ รีเทล ของกลุ่มเซ็นทรัล มีกำหนดเปิดในวันที่ 8 พฤษภาคมที่จะถึงนี้ ชาติ จิราธิวัฒน์ กรรมการผู้จัดการ โครงการเซ็นทรัลเอ็มบาสซี่ ทายาทรุ่นที่ 3 ของตระกูลจิราธิวัฒน์ วัย 39 ปี ที่รับงานระดับบิ๊กโปรเจค จึงต้องนัดแถลงข่าวเล่าความคืบหน้าให้สื่อมวลชนได้ฟังกัน

Global Trend

การทำโฆษณาบนป้ายบิลบอร์ดอันแสนแพง โดยแบบที่มีแค่โปรดักส์ กับชื่อแบรนด์อย่างเดียว ดูท่าจะหมดยุคไปแล้ว สมัยนี้ต้องเน้นไอเดีย และความแตกต่างเข้าว่า ถึงจะโดนใจผู้บริโภค

Snicker เป็นอีกหนึ่งแบรนด์ที่ขยันทำแคมเปญไวรัลบนโลกออนไลน์อย่างมาก ซึ่งบางแคมเปญก็ได้ผล แต่บางแคมเปญก็ได้รับผลวิพากย์วิจารณ์ในด้านลบมากเช่นกัน

เมื่อปีที่ผ่านมาคงได้เห็นแบรนด์ร้านอาหารฟาสต์ฟู้ดอย่าง Burger King สร้างความประหลาดใจแก่ผู้บริโภคไม่น้อย โดยการเปลี่ยนชื่อแบรนด์เป็น Fries King พร้อมทั้งเปลี่ยนโลโก้ รวมทั้งป้ายหน้าร้าน เพียงเพื่อจะโปรโมทโปรดักส์เฟรนช์ฟรายส์สูตรใหม่ของทางร้าน

Global Wrap

เมื่อสามปีก่อนผู้บริหารของบริษัทยักษ์แห่งหนึ่งถามผู้เขียนว่าเทคโนโลยีจะปฏิวัติวงการไหนอย่างรุนแรงที่สุด? คำตอบที่ไม่ต้องคิดก็คือ “การเงินและธนาคาร” ตัวอย่างที่เห็นได้ชัดคือ “สแควร์ (Square)” (ท่ีวันนี้ธนาคารไทยหลายค่ายก็ออกเครื่องรูดบัตรเครดิตด้วยมือถือแบบนี้ทั้งสิ้น)

ถึงแม้ชีวิตประจำวันและเนื้อหาข่าวของชาวไต้หวัน มักจะมีเรื่องของจีนแผ่นดินใหญ่เข้ามาเกี่ยวข้องด้วยเสมอ และส่วนใหญ่มักจะเป็นในแง่ที่ไม่ค่อยระรื่นหูเท่าไหร่นัก แต่ในโลกแห่งอี-คอมเมิร์ซ ความสัมพันธ์ระหว่าง จีนและไต้หวัน ในสารบบของเถาเป่านั้นกำลังไปได้สวย!

หลังจากเคยสร้างปรากฎการณ์ “เป็ดเหลืองฟีเวอร์” ใน 13 เมือง จาก 9 ประเทศ ตั้งแต่ปี 2007 และล่าสุดก็ถึงคราวที่คนไต้หวันจะได้ยลโฉมความน่ารักของน้องเป็ดยักษ์ตัวนี้บ้าง โดยตั้งแต่เดือนกันยายนจนถึงสิ้นปี 2013 “เป็ดเหลืองขนาดใหญ่ที่สุดในโลก” ก็ได้ถูกจองตัวเป็นพระเอกในสื่อต่างๆ ของไต้หวันเป็นที่เรียบร้อย

Social Media Club

หลังจากค่ายการ์ตูนไทย “บรรลือสาส์น ทำสติ๊กเกอร์“ขายหัวเราะ” วางขายใน “ไลน์”จนมียอดโหลดทะลุ 150,000 ไปแล้ว ล่าสุด ไลน์ได้เปิดตัว สติ๊กเกอร์การ์ตูนบ่นบ่น หรือ “Bonbonmonja’s Daaily Life

สาวกไลน์เตรียมเฮ เมื่อไลน์เปิดตัว LINE Creators Market เปิดโอกาสให้ผู้ใช้งานทั่วไปครีเอตสติ๊กเกอร์เป็นของตัวเอง แล้วนำมาขายใน LINE Store ได้แล้ว!

ชื่อของ “โต้วป้าน (Douban, 豆瓣) ”ที่แฟนประจำคอลัมน์นี้คงคุ้นหูอยู่บ้าง เพราะปีก่อนเราเคยเขียนถึงในหัวข้อ “Douban เต็งหนึ่งอาณาจักรบันเทิงไฮเทค แห่งแดนมังกร”

People

เมื่อ รวิศ หาญอุตสาหะ ทายาทรุ่นที่สามของศรีจันทร์สหโอสถ ตัดสินใจรีแบรนด์ “ผงหอมศรีจันทร์” ผลิตภัณฑ์อายุ 60 ปี ให้กลับมามีชีวิตชีวา เข้าถึงคนรุ่นใหม่ เส้นทางตลาดของสินค้าเก่าแก่ก็เริ่มต้นขึ้นอีกครั้ง

ผ่าโมเดล 2 รายการในโลกออนไลน์ “เสือร้องไห้” กับคลิปเด็ด ประวัติศาสตร์การแดนซ์ของไทย แชร์กระจายด้วยยอด 4 แสนวิว และคลิปสไตล์ “มัน ฮา เกรียน” แบบ “เฟ็ดเฟ่” ที่กำลังฝ่าคลื่นดิจิตอล แจ้งเกิดคลิปที่โดนใจวัยรุ่นไปเต็มๆ

ดังได้ใจ “เจมส์ จิรายุ ตั้งศรีสุข” กับบทบาทคุณชายพุฒิภัทร แห่งวังจุฑาเทพ ละครดังที่ผลักดันหนุ่มน้อยคนนี้โด่งดังเพียงชั่วข้ามคืน จนกลายเป็นกระแส “เจมส์ จิ” ถูกนำไปเทียบกับซุปตาร์ดังอย่าง “ณเดชน์ คูกิมิยะ” แถมแบรนด์ดังยังรุมตอมคว้าไปเป็นพรีเซ็นเตอร์ด้วยค่าตัวหลัก 10 ล้านอัพ

Editorials

กองบรรณาธิการ Positioning
102/1 ชั้น 2 อาคารบ้านพระอาทิตย์
ถ.พระอาทิตย์
แขวงชนะสงคราม เขตพระนคร
กรุงเทพฯ 10200
Email  :    positioningmag@gmail.com
Tel : 0-2629-4488 ext. 1241
Fax : 0-2629-4473

PR News

ส่งข่าวประชาสัมพันธ์
Email  :   pr.positioning@gmail.com

Advertising

ติดต่อฝ่ายขาย  
คุณเฉลิมพล(น็อต) ทิสาลี
Email : Dreamtheater_777@hotmail.com
Tel. : +66 (0) 2629-4488 ext. 1243
Mobile : +66 (0) 81486-0348

Subscription

ติดต่อฝ่ายสมาชิก
คุณวัลลภา สุขใหญ่
Tel. : 0-2629-4488 ext. 1241
Fax : 0-2629-4488