จากไอทีวี สู่ “ทีวีไทย”

ในที่สุด เส้นทางของสถานีโทรทัศน์ ไอทีวี ก็มาถึงจุดเปลี่ยนของการแปรเปลี่ยนมาเป็น “ทีวีสาธารณะ” แบบไร้โฆษณา ในชื่อชั่วคราวว่า ไทยพีบีเอส และสุดท้ายที่ชื่อ “ทีวีไทย” ในวันที่ 1 พฤษภาคมนี้

ด้วยความที่ไม่มีโฆษณา ทำให้นักการตลาดพากันมองไทยพีบีเอสในฐานะเป็นแค่เสมือน “บ่อ” ที่เพิ่งถูกปิดถมไปจนทำให้กระแสเม็ดเงินโฆษณาไหลบ่าไปสู่ช่องฟรีทีวีอื่นๆ รวมถึงเคเบิลทีวีด้วย

เดิมคลื่นความถี่ช่องนี้เป็นของไอทีวีที่เกิดขึ้นหลังสมัย “พฤษภาทมิฬ” 2535 เมื่อเกิดวิกฤติที่ทุกสถานีในช่วงเหตุการณ์เสนอข่าวเพียงด้านเดียว หลังเหตุการณ์หลายฝ่ายจึงตื่นตัวที่จะทำ “ทีวีเสรี” ที่ปลอดอิทธิพลการเมือง จนผลลัพธ์ออกมาเป็นไอทีวียุคแรกที่มีธนาคารไทยพาณิชย์เป็นผู้ถือหุ้นใหญ่

ต่อมาด้วยเงื่อนไขทางการเงินที่บีบรัดหลังปี ’40 ช่วงวิกฤตการเงินไทย ไอทีวีก็ได้เปลี่ยนมือไปสู่กลุ่มทุนใหญ่อย่างชินคอร์ป และเมื่อเกิดรัฐบาลทักษิณขึ้น การเมืองกับธุรกิจก็ได้กลายเป็นเรื่องเดียวกัน ความฝันที่ไทยจะมี“ทีวีเสรี” จึงดูห่างไกลออกไปอีกครั้งและไอทีวีก็ถูกปิดฉากลง

จากบทเรียนนี้ สถานีใหม่ไทยพีบีเอสจึงถูกวาง Positioning ให้ปลอดทั้งอิทธิพลจากภาคธุรกิจเพราะปฏิเสธโฆษณาจากภาคธุรกิจอย่างสิ้นเชิง และคาดว่าจะปลอดทั้งอิทธิพลทางการเมืองเพราะจะได้รับเงินอุดหนุนเป็นจำนวนตายตัวแน่นอนจากภาษีประชาชนทุกปี

เมื่อเป็นเช่นนี้ ขาที่ “ทีวีสาธารณะ” อย่างไทยพีบีเอสยืนอยู่ จึงเป็นภาษีประชาชนเริ่มที่ปีละกว่า 2 พันล้านบาทอย่างที่ เทพชัย หย่อง ยืนยันผ่านนิตยสารสารคดีฉบับเดือนมีนาคมที่ผ่านไปหมาดๆ ว่า

“ไม่ใช่ว่าได้เงินจากรัฐบาลแน่ๆ ปีหนึ่ง 1,700-2,000 ล้านบาท ก็ไม่ต้องทำดีมาก มันไม่ได้ ถ้าห่วยก็โดนชาวบ้านด่า เพราะมันใช้ภาษีของราษฎรชัดๆ ถึงแม้ว่าจะเป็นเงินจากภาษีบาป คือจากภาษีเหล้า-บุหรี่ มันก็คือภาษี”

และเมื่อยืนบนขาตัวเองได้แบบไม่พึ่งโฆษณา รูปแบบรายการที่ออกมาจึงต่างจากช่องอื่นๆ โดยสิ้นเชิง ไม่มีเกมโชว์ ไม่มีละครชิงรักหักสวาท แม้หลายคนจะมองว่าขาดสีสันไปและไม่ต่างจากช่อง 11 เดิม แต่ผู้บริหาร ไทยพีบีเอส ยืนยันว่าทีวีสาธารณะนั้นไม่ใช่สิ่งน่าเบื่อแต่อย่างใด ดูได้จากในหลายๆ ประเทศเช่น BBC ในอังกฤษ และ PBS ในสหรัฐฯ ที่ยืนหยัดเป็นที่นิยมมายาวนานไม่แพ้สถานีเชิงพาณิชย์ทั้งหลาย

รายการทีวีที่คนจะดูได้ด้วยความชื่นชอบ ชื่นชม ก็ต่อเมื่อมันมีคุณภาพ ดูสนุก มีสีสัน นี่คือหัวใจของรายการทีวีสาธารณะ หลายคนอาจจะมองในเชิงลบว่าเป็นทีวีเอ็นจีโอหรือเปล่า เป็นทีวีที่มีแต่สารคดีหรือเปล่า มีแต่คนมานั่งคุยกันหรือเปล่า ผมบอกว่าไม่ใช่ มันไม่เคยอยู่ในความคิดของผมหรือคนที่มาบริหารขณะนี้ เราคิดว่าจะทำยังไงให้ทีวีช่องนี้เป็นทีวีช่องที่ดีที่สุด”

BBC แม่แบบทีวีสาธารณะ

ทุกครั้งที่มีพูดถึงทีวีสาธารณะ ชื่อของ BBC (British Broadcasting Corporation) จะถูกอ้างอิงแทบทุกครั้งไป ทั้งด้วยความใหญ่โตกับพนักงานเกือบ 3 หมื่นคนกับเงินอุดหนุนปีละ 2.8 แสนล้านบาท (4 พันล้านปอนด์) และทั้งด้วยความเก่าแก่ที่เปิดมา 85 ปีนับแต่ พ.ศ. 2465 (ค.ศ. 1922) แต่ที่สำคัญคือความเป็นที่ยอมรับไม่ใช่แค่ในอังกฤษแต่เป็นราว 270 ล้านครัวเรือน (สูสีกับ CNN) ทั่วโลกมาอย่างยาวนาน ภายใต้คำขวัญว่า...

"Free from both political and commercial influence
and answers only to its viewers and listeners"

ชื่อเล่นของสถานีคือ “The Beeb” นั้นติดปากคนอังกฤษทั่วไปมายาวนาน สะท้อนว่าบีบีซีเป็นส่วนหนึ่งของวัฒนธรรมอังกฤษไปแล้ว และหลายครั้งก็ถูกเรียกว่า “Auntie Beeb” หรือ “ป้าบี๊บ” สะท้อนถึงบุคลิกเป็นผู้ใหญ่หัวอนุรักษ์ที่ยึดมั่นในหลักการผู้พยายามสอนสิ่งที่ถูกต้องอยู่เสมอ

เสน่ห์ของ BBC นั้นอยู่ที่ข่าวที่ได้รับการยอมรับว่าฉับไว ละเอียด เป็นกลาง และเชื่อถือได้ที่สุดในอังกฤษ จากเบื้องหลังการมีหน่วยข่าวที่ใหญ่ที่สุดในโลกทั้งในแง่บุคลากรและงบประมาณ มีทีมข่าวและคนทำงานกระจายไปในแทบทุกประเทศในโลก

อย่างเช่นล่าสุดในวันที่ 7 กรกฎาคม 2548 เมื่อสถานีรถไฟใต้ดินหลายแห่งในลอนดอนถูกโจมตี ประชาชนคนทั้งอังกฤษพากันเปิดแต่บีบีซีทั้งทีวีและเว็บไซต์ bbc.co.uk จนระบบเกือบล่ม และสื่อใหญ่ๆในสหรัฐอย่างซีเอ็นเอ็นก็ต้องร่วมมือกับบีบีซีในการทำข่าว ทำให้ทีวีและเว็บข่าวอื่นๆ ในอังกฤษเงียบเหงาตลอดช่วงหลายวันนั้น เพราะเมื่อมีข่าวสำคัญชาวอังกฤษจะคิดถึงแต่ BBC ก่อนอื่น

อีกจุดแข็งของบีบีซีคือสารคดี เช่น Planet Earth หรือ “ปฐพีชีวิต” ก็ได้รับความนิยมไปทั่วโลกและเป็นที่ยอมรับว่าเป็นมิติใหม่แห่งสารคดีธรรมชาติอย่างแท้จริง รายได้ค่าลิขสิทธิ์จากการถูกซื้อไปฉายทั่วโลกเช่นที่ช่อง 9 ในไทยก็เป็นเม็ดเงินเข้า BBC แบบที่ไม่ต้องพึ่งโฆษณาแต่อย่างใด

แต่บีบีซีก็ไม่ได้มีแค่ข่าวกับสารคดี เพราะรายการเด็กดังๆมากมายก็มาจากที่นี่ เช่น Teletubbies (เทเลทับบี้ส์) ที่เคยฮิตทางช่อง 7 เมืองไทย และแอนิเมชั่นหุ่นดินเหนียวอย่างนกเพนกวิน Pingu (พิงกุ), หัวรถไฟหน้ายิ้มโธมัส “Thomas the Tank Engine” ที่ขายดีทั้งเป็นแผ่นวีซีดีและของเล่นในไทยอยู่ทุกวันนี้

และแน่นอนว่าลิขสิทธิ์ของเล่นจากรายการดังๆ เหล่านี้ที่ขายไปทั่วโลก ก็เป็นอีกรายได้ของบีบีซีที่ไม่มีโฆษณาด้วยเช่นกัน

และหากจะมองอนาคตของไทยพีบีเอสว่าเป็นอย่างไร ก็คงไม่พ้นต้องมองไปที่บีบีซีซึ่งเป็นแม่แบบและเป้าหมายที่ไทยพีบีเอสพยายามไปให้ถึง

PBS ทีวีสาธารณะแห่งอเมริกา

PBS หรือ Public Broadcasting Service เป็นสถานีทีวีสาธารณะในสหรัฐอเมริกา ก่อตั้งในปี 1969 ในฐานะองค์กรสื่อสาธารณะที่ไม่แสวงหากำไร หารายได้หล่อเลี้ยงตัวเองผ่านการขายสัญญาณผ่านไปให้เคเบิลท้องถิ่น 354 แห่งตามเมืองต่างๆ ใน 50 รัฐทั่วอเมริกา

ในด้านการบริหาร PBS นั้นต่างจาก BBC ตรงที่แทบไม่มีทีมผลิตรายการของตัวเอง แต่ใช้วิธีว่าจ้างบริษัทภายนอกมาผลิตรายการต่างๆ กันไป ทั้งข่าว การศึกษา ทอล์กโชว์ รายการเด็ก และอื่นๆ โดย PBS เป็น Content Aggregator ดูแลภาพรวมและเลือกแนวเนื้อหามาจัดผังไปในแต่ละช่วง

รายการเด็กเป็น Positioning ที่แข็งแกร่งของ PBS ผ่านช่อง “PBS Kids” มาตั้งแต่รายการ Sesame Street ที่โด่งดังไปทั่วโลกรวมถึงไทยเมื่อหลายสิบปีก่อนด้วยตัวละครอย่างบิ๊กเบิร์ดและกบเคอรมิต และล่าสุดคือ “Barney & Friends” ที่ลงแผ่นขายดีพ่อแม่ไทยซื้อให้ลูกดูในปัจจุบัน

นอกจากนี้ Teletubbies และ “Thomas the Tank Engine” จากบีบีซีเข้าไปโด่งดังในอเมริกาได้ก็ด้วยการนำเข้าของ PBS ส่วนรายการช่องอื่นสำหรับผู้ใหญ่อย่างช่อง “PBS World” และ “PBS X” ก็ผสมผสานกันระหว่างวาไรตี้ ทอล์กโชว์ และข่าว ซึ่งไม่เป็นที่กล่าวถึงเท่าใดนัก

การเริ่มต้นของ Thai PBS

ไทยพีบีเอสเริ่มออกอากาศ 1 กุมภาพันธ์ 2550 ที่ผ่านมา ใช้ทีมข่าวของตัวเองและผลิตรายการบางส่วนผสมผสานกับรายการจากผู้ผลิตภายนอก วาง Positioning ให้เป็นที่รวมรายการเชิงสาระสำหรับทุกเพศวัยด้วยเนื้อหาที่ต่างจากทีวีทั่วไปได้เพราะไม่ต้องการโฆษณา

ล่าสุดไทยพีบีเอสเริ่มเป็นที่สนใจด้วยละครนำเข้าชื่อดังอิงประวัติศาสตร์อย่าง “สามก๊ก”, ละครเด็ก “นะโม ฮีโร่ผู้น่ารัก”, รายการคุยข่าว “ตอบโจทย์”, รายการดนตรีที่ไม่ใช่เพลงตลาดอย่าง “ดนตรีกวีศิลป์” กับ “108 Music”, รายการแฉปัญหาสังคมอย่าง “เปิดปม” กับ “สถานีประชาชน”, รายการหนังสั้น “Hot Short Film” จับกลุ่มวัยรุ่น และรายการสารคดีท่องโลกและธรรมชาติในช่วงที่ยังรอรายการใหม่ๆ มาเพิ่ม

แต่นี่เป็นเพียงผังรายการระยะแรกเท่านั้น ยังจะมีการปรับผังรายการกันอีกหลายเฟส พลวัตการเปลี่ยนแปลงของไทยพีบีเอสตลอดทั้งปีนี้จึงน่าจับตายิ่งว่าสถานีไทยพีบีเอส หรือชื่อใหม่ “ทีวีไทย” จากวันนี้ไป จะบรรลุความฝันที่ปลอดจากอิทธิพลจากทั้งภาคธุรกิจ ภาคราชการ และภาคการเมืองได้โดยสิ้นเชิงหรือไม่ เป็นเรื่องที่สังคมต้องจับตา

Brands: 

Consumer Insight

ในยุคดิจิตอลที่สมาร์ทโฟนกำลังครอบคลุมพื้นที่การใช้งานอยู่ทั่วทุกมุมโลก แต่เชื่อหรือไม่ว่าตอนนี้ไม่ได้จำกัดอยู่เฉพาะกลุ่มวัยรุ่นอีกต่อไปแล้ว ภาพของพ

เด็กวัยรุ่นยุคนี้ ติดหนึบออนไลน์ ดูหนังฟังเพลงบนยูทิวบ์ แชร์และส่งคลิป เล่นโซเชียลมีเดีย หาข้อมูลสินค้า ตามเซเลบบนอินสตราแกรม มาดูกันว่า แบรนด์ จะต้องทำอย่างไรจึงจะโดนใจ

มาสเตอร์การ์ด เวิลด์วายด์ ในภูมิภาคเอเชียแปซิฟิก ตะวันออกกลาง และแอฟริกา ได้เปิดเผยถึงสำรวจตัวชี้วัดแนวโน้มของผู้บริโภคด้านการช้อปปิ้งออนไลน์ในภูมิภาคเอเชียแปซิฟิก โดยได้ทำการสำรวจใน 25 ตลาด ระหว่างเดือนพฤศจิกายนถึงธันวาคม 2556 ประกอบไปด้วยการสัมภาษณ์ผู้เข้าร่วมจำนวน 7,010 คนจาก 14 ตลาด เกี่ยวกับพฤติกรรมการช้อปปิ้งออนไลน์

Insight

จากหนังสือการ์ตูน สู่สติกเกอร์ไลน์ การเดินทางของการ์ตูนไทยที่ผันตัวจากโลกใบเก่ามาสู่โลกดิจิตอล เป็นกรณีศึกษาให้กับคนไทยที่อยากขาย “สติกเกอร์ผ่านไลน์” ควรทำอย่างไร

ปั้นยังไงให้กลายเป็น “ฟีเวอร์” เกม “คุกกี้รัน” ที่ไลน์ยอมทุ่มงบอัดฉีดการตลาดทุกกระบวนท่า ทั้งออนไลน์ ออฟไลน์ ออกแคมเปญชิงรถ จับมือพันธมิตรสร้างยอดขยายฐานลูกค้า ปูทางพลิกจากแชตแอปพลิเคชั่น ไปสู่การเป็นผู้สร้างแพลตฟอร์มบนมือถือ

หลายครั้งที่ อาจารย์ ได้ยิน คำว่า ปฏิรูป การศึกษา ไทยพูดกัน บ่อย พูดกันจนชิน พูดกันมานาน และไม่ ทราบ ว่า ปฏิรูปแบบไหน ที่เรียก ว่า ปฏิรูป และต้อ ปฏิรูปมากน้อยแค่ไหน

Strategic Move

ท่ามกลางกระแสของดิจิตอลทีวีที่กำลังจะเกิดขึ้นในเร็วๆ นี้ หลายฝ่ายที่เกี่ยวข้องต่างเริ่มเตรียมความพร้อมเพื่อรับมือกันแล้วไม่ว่าจะเป็นเจ้าของสถานี ผู้ผลิตรายการ มีเดียเอเยนซี่ ในฟากของผู้เก็บข้อมูลของผู้ชมรายการอย่างนีลเส็น ก็ได้มีการเตรียมความพร้อมในการวัดความนิยมในรายการหรือเรตติ้งเช่นเดียวกัน

ใกล้คลอดเต็มที่ “เซ็นทรัลเอ็มบาสซี่” โครงการระดับ “ลักชัวรี่ รีเทล ของกลุ่มเซ็นทรัล มีกำหนดเปิดในวันที่ 8 พฤษภาคมที่จะถึงนี้ ชาติ จิราธิวัฒน์ กรรมการผู้จัดการ โครงการเซ็นทรัลเอ็มบาสซี่ ทายาทรุ่นที่ 3 ของตระกูลจิราธิวัฒน์ วัย 39 ปี ที่รับงานระดับบิ๊กโปรเจค จึงต้องนัดแถลงข่าวเล่าความคืบหน้าให้สื่อมวลชนได้ฟังกัน

หลังจากที่เป็นกระแสไวรัลอยู่บนโลกออนไลน์เมื่อหลายวันก่อน เมื่อมีคนพบเห็นผู้พันแซนเดอร์ ฟรือคุณลุงเคนตักกี้ บุคคลสำคัญประจำร้านอาหารฟาสต์ฟู้ดเคเอฟซี มาโผล่อยู่กลางกรุงเทพฯ

Global Trend

Snicker เป็นอีกหนึ่งแบรนด์ที่ขยันทำแคมเปญไวรัลบนโลกออนไลน์อย่างมาก ซึ่งบางแคมเปญก็ได้ผล แต่บางแคมเปญก็ได้รับผลวิพากย์วิจารณ์ในด้านลบมากเช่นกัน

เมื่อปีที่ผ่านมาคงได้เห็นแบรนด์ร้านอาหารฟาสต์ฟู้ดอย่าง Burger King สร้างความประหลาดใจแก่ผู้บริโภคไม่น้อย โดยการเปลี่ยนชื่อแบรนด์เป็น Fries King พร้อมทั้งเปลี่ยนโลโก้ รวมทั้งป้ายหน้าร้าน เพียงเพื่อจะโปรโมทโปรดักส์เฟรนช์ฟรายส์สูตรใหม่ของทางร้าน

หลังจากที่กำลังจะมีแคมเปญใหญ่ระดับโลก Earth Hour 2014 ปิดไฟช่วยโลก ในวันเสาร์ที่ 29 มีนาคมนี้ แน่นอนว่าหลายคนอาจจะลังเลในการปิดสวิตช์ไฟ เพราะอาจจะพลาดกิจกรรมอะไรบางอย่าง หรือโปรแกรมทีวีรายการโปรดไปได้

Global Wrap

เมื่อสามปีก่อนผู้บริหารของบริษัทยักษ์แห่งหนึ่งถามผู้เขียนว่าเทคโนโลยีจะปฏิวัติวงการไหนอย่างรุนแรงที่สุด? คำตอบที่ไม่ต้องคิดก็คือ “การเงินและธนาคาร” ตัวอย่างที่เห็นได้ชัดคือ “สแควร์ (Square)” (ท่ีวันนี้ธนาคารไทยหลายค่ายก็ออกเครื่องรูดบัตรเครดิตด้วยมือถือแบบนี้ทั้งสิ้น)

ถึงแม้ชีวิตประจำวันและเนื้อหาข่าวของชาวไต้หวัน มักจะมีเรื่องของจีนแผ่นดินใหญ่เข้ามาเกี่ยวข้องด้วยเสมอ และส่วนใหญ่มักจะเป็นในแง่ที่ไม่ค่อยระรื่นหูเท่าไหร่นัก แต่ในโลกแห่งอี-คอมเมิร์ซ ความสัมพันธ์ระหว่าง จีนและไต้หวัน ในสารบบของเถาเป่านั้นกำลังไปได้สวย!

หลังจากเคยสร้างปรากฎการณ์ “เป็ดเหลืองฟีเวอร์” ใน 13 เมือง จาก 9 ประเทศ ตั้งแต่ปี 2007 และล่าสุดก็ถึงคราวที่คนไต้หวันจะได้ยลโฉมความน่ารักของน้องเป็ดยักษ์ตัวนี้บ้าง โดยตั้งแต่เดือนกันยายนจนถึงสิ้นปี 2013 “เป็ดเหลืองขนาดใหญ่ที่สุดในโลก” ก็ได้ถูกจองตัวเป็นพระเอกในสื่อต่างๆ ของไต้หวันเป็นที่เรียบร้อย

Social Media Club

หลังจากค่ายการ์ตูนไทย “บรรลือสาส์น ทำสติ๊กเกอร์“ขายหัวเราะ” วางขายใน “ไลน์”จนมียอดโหลดทะลุ 150,000 ไปแล้ว ล่าสุด ไลน์ได้เปิดตัว สติ๊กเกอร์การ์ตูนบ่นบ่น หรือ “Bonbonmonja’s Daaily Life

สาวกไลน์เตรียมเฮ เมื่อไลน์เปิดตัว LINE Creators Market เปิดโอกาสให้ผู้ใช้งานทั่วไปครีเอตสติ๊กเกอร์เป็นของตัวเอง แล้วนำมาขายใน LINE Store ได้แล้ว!

ชื่อของ “โต้วป้าน (Douban, 豆瓣) ”ที่แฟนประจำคอลัมน์นี้คงคุ้นหูอยู่บ้าง เพราะปีก่อนเราเคยเขียนถึงในหัวข้อ “Douban เต็งหนึ่งอาณาจักรบันเทิงไฮเทค แห่งแดนมังกร”

People

เมื่อ รวิศ หาญอุตสาหะ ทายาทรุ่นที่สามของศรีจันทร์สหโอสถ ตัดสินใจรีแบรนด์ “ผงหอมศรีจันทร์” ผลิตภัณฑ์อายุ 60 ปี ให้กลับมามีชีวิตชีวา เข้าถึงคนรุ่นใหม่ เส้นทางตลาดของสินค้าเก่าแก่ก็เริ่มต้นขึ้นอีกครั้ง

ผ่าโมเดล 2 รายการในโลกออนไลน์ “เสือร้องไห้” กับคลิปเด็ด ประวัติศาสตร์การแดนซ์ของไทย แชร์กระจายด้วยยอด 4 แสนวิว และคลิปสไตล์ “มัน ฮา เกรียน” แบบ “เฟ็ดเฟ่” ที่กำลังฝ่าคลื่นดิจิตอล แจ้งเกิดคลิปที่โดนใจวัยรุ่นไปเต็มๆ

ดังได้ใจ “เจมส์ จิรายุ ตั้งศรีสุข” กับบทบาทคุณชายพุฒิภัทร แห่งวังจุฑาเทพ ละครดังที่ผลักดันหนุ่มน้อยคนนี้โด่งดังเพียงชั่วข้ามคืน จนกลายเป็นกระแส “เจมส์ จิ” ถูกนำไปเทียบกับซุปตาร์ดังอย่าง “ณเดชน์ คูกิมิยะ” แถมแบรนด์ดังยังรุมตอมคว้าไปเป็นพรีเซ็นเตอร์ด้วยค่าตัวหลัก 10 ล้านอัพ

Editorials

กองบรรณาธิการ Positioning
102/1 ชั้น 2 อาคารบ้านพระอาทิตย์
ถ.พระอาทิตย์
แขวงชนะสงคราม เขตพระนคร
กรุงเทพฯ 10200
Email  :    positioningmag@gmail.com
Tel : 0-2629-4488 ext. 1241
Fax : 0-2629-4473

PR News

ส่งข่าวประชาสัมพันธ์
Email  :   pr.positioning@gmail.com

Advertising

ติดต่อฝ่ายขาย  
คุณเฉลิมพล(น็อต) ทิสาลี
Email : Dreamtheater_777@hotmail.com
Tel. : +66 (0) 2629-4488 ext. 1243
Mobile : +66 (0) 81486-0348

Subscription

ติดต่อฝ่ายสมาชิก
คุณวัลลภา สุขใหญ่
Tel. : 0-2629-4488 ext. 1241
Fax : 0-2629-4488